พม.-สสส.-จุฬาฯ ผนึกภาคีเครือข่ายช่วยเหลือ "คนไร้บ้าน" ผ่านนวัตกรรมจัดบริการที่อยู่อาศัย ปรับวิธีคิดให้มีส่วนร่วม "แชร์ค่าเช่า" หลังดึงศักยภาพกลุ่มเปราะบาง สนับสนุนด้านอาชีพ-หารายได้ตามความถนัดของแต่ละบุคคล

กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) พร้อมด้วย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเครือข่ายคนไร้บ้าน มูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) ร่วมลงพื้นที่พบปะพี่น้องคนไร้บ้านบริเวณหัวลำโพง เมื่อวันที่ 15 ก.พ. 2565 พร้อมเปิดตัวความร่วมมือ "นวัตกรรมการจัดบริการที่อยู่อาศัยและความช่วยเหลือฉุกเฉินบนฐานการมีส่วนร่วมของคนไร้บ้าน (กลุ่มนำร่อง)"

นายอนุกูล ปีดแก้ว อธิบดีกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ พม. เปิดเผยว่า กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ได้ร่วมกับภาคีเครือข่ายและพี่น้องคนไร้บ้าน จัดทำเวทีประชาคมเพื่อหาทางออกร่วมกันในการจัดหาที่พักราคาถูกให้กับคนไร้บ้าน ซึ่งจากการประชาคมดังกล่าวทำให้ได้แนวการจัดที่พักอาศัยในรูปแบบการ "แชร์ค่าใช้จ่าย" นอกจากนี้ พม. ยังได้ส่งนักสังคมสงเคราะห์ ร่วมเป็น Case Manager เพื่อวางแผนให้ความช่วยเหลืออย่างต่อเนื่องในระยะยาว 

นางภรณี ภู่ประเสริฐ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนสุขภาวะประชากรกลุ่มเฉพาะ (สำนัก 9) สสส. กล่าวว่า จากการคาดการณ์ของ สสส.ร่วมกับสถาบันเอเชียศึกษา พบว่าจำนวนคนไร้บ้านในกรุงเทพมหานคร (กทม.) มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น 30% จากสถานการณ์การระบาดของโควิด-19 ที่ส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจและปากท้องของกลุ่มคนเปราะบางในเขตเมือง ซึ่งข้อมูลดังกล่าวมีความใกล้เคียงกับการสำรวจแบบเร่งด่วน (rapid survey) ของกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ที่พบคนไร้บ้านเพิ่มขึ้นจากช่วงก่อนโควิด-19 ในสัดส่วนที่ใกล้เคียงกัน

ทั้งนี้ จากสถานการณ์ปัญหาดังกล่าว สสส.จึงได้มีการหารือร่วมกับภาคีเครือข่าย ในการพัฒนานวัตกรรมเพื่อสนับสนุนการตั้งหลักของคนไร้บ้าน หรือกลุ่มเปราะบางที่เพิ่งเข้าสู่ภาวะไร้บ้าน เพื่อป้องกันความเสี่ยงทางสุขภาพกายและจิตจากการใช้ชีวิตในที่สาธารณะเป็นเวลานาน เกิดเป็น "นวัตกรรมการจัดบริการที่อยู่อาศัยและความช่วยเหลือฉุกเฉินบนฐานการมีส่วนร่วมของคนไร้บ้าน"

สำหรับนวัตกรรมดังกล่าว มีจุดเน้นสำคัญในการปรับวิธีการจัดการด้านที่อยู่อาศัยสำหรับคนไร้บ้าน ผ่านกระบวนการที่เน้นการมีส่วนร่วมของคนไร้บ้านในการ "แชร์" ค่าเช่าที่อยู่อาศัย ร่วมกับกองทุนที่เครือข่ายคนไร้บ้าน และมูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัยได้จัดตั้งขึ้น รวมถึงการสนับสนุนด้านอาชีพและการหารายได้ โดยกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ได้จัดหางานที่สอดคล้องกับความถนัดของแต่ละคน

"การพัฒนานวัตกรรมนี้เริ่มดำเนินการตั้งแต่ช่วงเดือน ม.ค.ที่ผ่านมา ซึ่งขณะนี้อยู่ในช่วงของการประเมินผลการดำเนินงาน โดยหัวใจสำคัญของนวัตกรรมและความร่วมมือนี้ อยู่ที่มีความเชื่อมั่นในศักยภาพของคนไร้บ้าน ที่สามารถตั้งหลักชีวิตได้ด้วยตนเองหากได้รับการสนับสนุนและโอกาสที่เหมาะสม" นางภรณี กล่าว

ด้าน นายสมพร หารพรม มูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย กล่าวว่า นวัตกรรมและความร่วมมือดังกล่าว ถือได้ว่าเป็นการเปิดวิธีการใหม่ในการสนับสนุนดูแลคนไร้บ้านด้านที่อยู่อาศัยและคุณภาพชีวิต ที่ตอบโจทย์ด้านที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมสำหรับคนไร้บ้านและกลุ่มเปราะบาง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นแรงงานรายวันและจะต้องอยู่ใกล้กับแหล่งงานในเมือง รวมถึงตอบโจทย์ด้านความแออัดของศูนย์พักคนไร้บ้านของภาครัฐและภาคเอกชน ภายใต้การสนับสนุนด้านอาชีพและการหารายได้บนพื้นฐานศักยภาพของคนไร้บ้าน