18 สิงหาคม 2569 นายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค เปิดเผยว่า จากการติดตามข้อมูลจากหน่วยงานทางการและสื่อท้องถิ่นของเมียนมา พบว่า ตั้งแต่วันที่ 9 สิงหาคม 2569 นครย่างกุ้งมีรายงานผู้ป่วยอุจจาระร่วงรุนแรงเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลสะสมประมาณ 500 ราย

ในจำนวนดังกล่าว มีผู้ให้ผลบวกจากการตรวจคัดกรองอหิวาตกโรค 149 ราย และมีผู้ได้รับการยืนยันการติดเชื้อ Vibrio cholerae โดยห้องปฏิบัติการสุขภาพแห่งชาติเมียนมา 9 ราย อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดเกี่ยวกับ serogroup, serotype หรือ biotype ของเชื้อ นอกจากนี้ มีรายงานผู้เสียชีวิต 1 ราย เป็นผู้สูงอายุที่มีโรคหัวใจและโรคปอดเป็นโรคประจำตัว โดยทางการเมียนมายังไม่ได้ยืนยันว่าการเสียชีวิตดังกล่าวมีสาเหตุจากอหิวาตกโรคโดยตรง

รายงานระบุว่า ผู้ป่วยส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ใจกลางนครย่างกุ้ง ซึ่งมีร้านอาหารและแผงจำหน่ายอาหารริมทางจำนวนมาก ขณะที่ทางการเมียนมาได้เร่งดำเนินมาตรการควบคุมโรค ทั้งการตรวจสอบคุณภาพอาหารและน้ำ การทำความสะอาดระบบประปา เพิ่มการใช้คลอรีน ฆ่าเชื้อบริเวณบ้านผู้ป่วย รวมถึงระงับการจำหน่ายอาหารริมทางที่มีความเสี่ยงเป็นการชั่วคราว อีกทั้งข้อมูลล่าสุดพบว่า จำนวนผู้ป่วยรายใหม่มีแนวโน้มลดลง แต่สถานการณ์ยังจำเป็นต้องติดตามอย่างใกล้ชิด

ประเมินความเสี่ยงไทยยังต่ำ แต่เพิ่มการเฝ้าระวัง

กรมควบคุมโรคประเมินว่า ความเสี่ยงต่อประชาชนทั่วไปในประเทศไทยยังอยู่ในระดับต่ำ เนื่องจากอหิวาตกโรคติดต่อผ่านการบริโภคอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อ ไม่ได้ติดต่อผ่านทางการหายใจหรือการสัมผัสทั่วไป

อย่างไรก็ตาม ผู้ที่เดินทางไปยังพื้นที่ที่มีการระบาดยังมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น และยังมีโอกาสพบผู้ป่วยเดินทางเข้ามาในประเทศไทย เนื่องจากมีการเดินทางระหว่างไทยและเมียนมาอย่างต่อเนื่อง

กระทรวงสาธารณสุขจึงสั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยกระดับการเตรียมความพร้อม โดยกำหนด 6 มาตรการสำคัญ ได้แก่

1. ติดตามและประเมินสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง พร้อมประสานข้อมูลกับหน่วยงานของเมียนมา องค์การอนามัยโลก และเครือข่ายระหว่างประเทศ
2. เพิ่มการเฝ้าระวังและคัดกรอง ณ ช่องทางเข้าออกประเทศ รวมถึงให้คำแนะนำและส่งต่อผู้ที่มีอาการสงสัย
3. เพิ่มความไวในการตรวจจับผู้ป่วยในสถานพยาบาล โดยเฉพาะพื้นที่ชายแดนและพื้นที่ที่มีชุมชนชาวเมียนมา พร้อมซักประวัติการเดินทาง เก็บตัวอย่าง และรายงานผู้ป่วยโดยเร็ว
4. เตรียมความพร้อมด้านห้องปฏิบัติการและระบบขนส่งตัวอย่าง เพื่อยืนยันและจำแนกเชื้อ
5. เตรียมทีมสอบสวนและควบคุมโรค ให้สามารถตอบโต้สถานการณ์ได้ทันที
6. เข้มงวดมาตรการสุขาภิบาลอาหาร น้ำดื่ม น้ำใช้ ห้องสุขา และระบบกำจัดสิ่งปฏิกูล โดยเฉพาะในชุมชนแรงงานต่างด้าวและพื้นที่พักอาศัยรวม

แนะผู้เดินทางระวัง “กินร้อน ดื่มสะอาด”

ด้านนายแพทย์ดิเรก ขำแป้น รองอธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวว่า ผู้ที่กำลังจะเดินทางไปประเทศเมียนมา หากไม่มีความจำเป็น ควรหลีกเลี่ยงพื้นที่ที่พบผู้ป่วยจำนวนมาก แต่หากจำเป็นต้องเดินทาง อาจพิจารณารับวัคซีนป้องกันอหิวาตกโรค ซึ่งเป็นวัคซีนชนิดรับประทาน และควรวางแผนรับวัคซีนล่วงหน้าตามคำแนะนำของแพทย์หรือสถานพยาบาล

สำหรับการป้องกันตนเอง ขอให้เลือกดื่มน้ำบรรจุขวดที่ปิดสนิทหรือน้ำต้มสุก หลีกเลี่ยงน้ำแข็งที่ไม่ทราบแหล่งผลิต รับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่และยังร้อน งดอาหารดิบ อาหารทะเลดิบ ผักสด ผลไม้ที่ปอกทิ้งไว้ รวมถึงอาหารริมทางที่อาจไม่ถูกสุขลักษณะ

ควรล้างมือด้วยสบู่ก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ ติดตามประกาศจากทางการในพื้นที่ และเตรียมผงน้ำตาลเกลือแร่ หรือ ORS ไว้ใช้เบื้องต้นในกรณีเกิดอาการท้องเสีย

สำหรับผู้ที่เดินทางกลับจากเมียนมา ขอให้สังเกตอาการของตนเองเป็นเวลา 5 วัน หากมีอาการถ่ายเหลวเป็นน้ำจำนวนมาก อาเจียน กระหายน้ำ ปากแห้ง ปัสสาวะน้อย อ่อนเพลีย หรือหน้ามืด ควรเริ่มจิบสารละลายเกลือแร่ ORS ตามคำแนะนำบนซอง และรีบไปพบแพทย์ พร้อมแจ้งประวัติการเดินทางให้บุคลากรทางการแพทย์ทราบ

ทั้งนี้ ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะหรือยาหยุดถ่ายมารับประทานเอง และควรงดประกอบอาหารให้ผู้อื่นจนกว่าจะได้รับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์หรือสาธารณสุข

นายแพทย์ดิเรกกล่าวว่า อหิวาตกโรคสามารถรักษาได้ หากผู้ป่วยได้รับสารน้ำและการดูแลอย่างรวดเร็ว แต่ในรายที่มีอาการถ่ายเหลวรุนแรง อาจสูญเสียน้ำจนเกิดภาวะช็อกและเสียชีวิตได้

จึงขอให้ประชาชนยึดหลัก “สุก ร้อน สะอาด” ดื่มน้ำสะอาด และล้างมือด้วยสบู่เป็นประจำ หากมีอาการผิดปกติ โดยเฉพาะหลังเดินทางกลับจากพื้นที่เสี่ยง ควรรีบพบแพทย์โดยเร็ว หรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่สายด่วนกรมควบคุมโรค โทร. 1422

ทั้งนี้ มติ 18.2 ระบบสุขภาพเชิงรุกท่ามกลางความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์ จากสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 18 พ.ศ.2568  ได้มุ่งเน้นการแก้ปัญหาสุขภาพ โรคระบาด และข้อจำกัดด้านงบประมาณในพื้นที่แนวชายแดน

อ่านรายละเอียดมติได้ที่ ... https://www.samatcha.org/site/resolution/1f0e210d-282e-49cf-a8e2-6dbd72c8c8bc/detail

ข่าวและภาพจาก: สำนักสารนิเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข