ทุกวันที่ 4 สิงหาคมของทุกปี ซึ่งตรงกับ "วันสื่อสารแห่งชาติ" นับเป็นโอกาสสำคัญในการตอกย้ำบทบาทของการสื่อสารในฐานะเครื่องมือขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะด้านสุขภาพที่การเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้องและเชื่อถือได้ มีความสำคัญไม่แพ้การเข้าถึงบริการทางการแพทย์

ในยุคดิจิทัลที่ข้อมูลข่าวสารเผยแพร่ได้อย่างรวดเร็ว ประชาชนสามารถค้นหาข้อมูลสุขภาพได้ตลอดเวลา แต่ในอีกด้านหนึ่ง ข่าวปลอม (Fake News) การโฆษณาผลิตภัณฑ์สุขภาพเกินจริง และข้อมูลทางการแพทย์ที่ขาดหลักฐานทางวิชาการ ก็กลายเป็นความท้าทายที่ส่งผลต่อการตัดสินใจด้านสุขภาพของประชาชนอย่างมีนัยสำคัญ

องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า "ความรอบรู้ด้านสุขภาพ" (Health Literacy) เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้ประชาชนสามารถเข้าถึง ทำความเข้าใจ ประเมิน และใช้ข้อมูลด้านสุขภาพได้อย่างเหมาะสม เพื่อตัดสินใจดูแลสุขภาพของตนเอง ครอบครัว และชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งถือเป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้างระบบสุขภาพที่เข้มแข็ง

สอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงสาธารณสุข ที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชน ผ่านการสื่อสารข้อมูลที่ถูกต้อง เข้าใจง่าย และสามารถนำไปใช้ได้จริง เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนมีศักยภาพในการดูแลสุขภาพตนเอง ลดปัจจัยเสี่ยงของโรค และสามารถเลือกใช้บริการสุขภาพได้อย่างเหมาะสม

เมื่อการสื่อสารที่ดี คือ "วัคซีน" ป้องกันข้อมูลสุขภาพที่ผิด

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ประเทศไทยเผชิญกับการแพร่กระจายของข้อมูลสุขภาพที่คลาดเคลื่อนในหลายประเด็น ไม่ว่าจะเป็นการรักษาโรคด้วยวิธีที่ไม่มีหลักฐานรองรับ ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับวัคซีนป้องกันโควิด- 19 การใช้ยาและอาหารเสริมอย่างไม่เหมาะสม รวมถึงการโฆษณาผลิตภัณฑ์สุขภาพเกินจริงผ่านสื่อออนไลน์

โดยผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขมองว่า การยกระดับ Health Literacy จะช่วยให้ประชาชนสามารถแยกแยะข้อมูลที่น่าเชื่อถือออกจากข้อมูลเท็จ ลดการหลงเชื่อข่าวปลอม และตัดสินใจด้านสุขภาพบนพื้นฐานของหลักฐานทางวิชาการ ซึ่งจะส่งผลดีต่อทั้งสุขภาพของประชาชนและประสิทธิภาพของระบบสาธารณสุขในระยะยาว

สุขภาวะที่ดี เริ่มจากการเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้อง

การสื่อสารเพื่อสุขภาพไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับโรคหรือการรักษา แต่ยังครอบคลุมการสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค สุขภาพจิต โภชนาการ การออกกำลังกาย สิ่งแวดล้อม และปัจจัยทางสังคมที่มีผลต่อสุขภาพ

การใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย การอธิบายข้อมูลที่ซับซ้อนให้ประชาชนเข้าถึงได้ รวมถึงการเปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการแลกเปลี่ยนข้อมูล ล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญของการสื่อสารเพื่อสุขภาพที่มีประสิทธิภาพ

ขณะเดียวกัน สื่อมวลชน บุคลากรทางการแพทย์ หน่วยงานภาครัฐ ผู้สร้างเนื้อหาบนแพลตฟอร์มดิจิทัล และประชาชน ต่างมีบทบาทร่วมกันในการสร้างระบบนิเวศข้อมูลสุขภาพ (Health Information Ecosystem) ที่มีคุณภาพ เพื่อให้ข้อมูลที่ถูกต้องสามารถเข้าถึงประชาชนได้อย่างรวดเร็วและทั่วถึง

"คิดก่อนเชื่อ เช็กก่อนแชร์" สร้างสังคมสุขภาวะในยุคดิจิทัล

เนื่องในวันสื่อสารแห่งชาติ Healthstation ขอเชิญชวนประชาชนร่วมสร้างวัฒนธรรมการสื่อสารที่รับผิดชอบ ด้วยการตรวจสอบแหล่งที่มาของข้อมูลก่อนเชื่อหรือแชร์ เลือกอ้างอิงข้อมูลจากหน่วยงานด้านสาธารณสุขและสถาบันวิชาการที่น่าเชื่อถือ รวมถึงเปิดรับข้อมูลอย่างมีวิจารณญาณ

เพราะในโลกที่ข้อมูลเดินทางได้รวดเร็ว "การสื่อสารที่ถูกต้อง" ไม่เพียงช่วยป้องกันข่าวปลอม แต่ยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ ลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงข้อมูล และสร้างสุขภาวะที่ดีอย่างยั่งยืนให้กับคนไทยทุกคน

ทั้งนี้สมัชชาสุขภาพแห่งชาติ มีมติที่สำคัญเกี่ยวกับการสื่อสาร คือ มติ 14.3 การจัดการการสื่อสารอย่างมีส่วนร่วมในวิกฤตสุขภาพ ซึ่งมาจากสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 14 พ.ศ. 2564 เพื่อสร้างระบบการสื่อสารที่โปร่งใสและเป็นเอกภาพ