วันที่ 4 สิงหาคมของทุกปี ตรงกับ วันสัตวแพทย์ไทย ซึ่งเป็นวันที่ยกย่องบทบาทของสัตวแพทย์ ผู้ทำหน้าที่ดูแลสุขภาพสัตว์และมีส่วนสำคัญในการคุ้มครองสุขภาพของประชาชน แม้หลายคนจะคุ้นเคยกับภาพสัตวแพทย์ในคลินิกรักษาสัตว์เลี้ยง แต่ในความเป็นจริง วิชาชีพนี้ยังเป็นกำลังสำคัญในการเฝ้าระวังโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน ดูแลความปลอดภัยของอาหาร และรับมือโรคอุบัติใหม่ที่อาจส่งผลกระทบในวงกว้าง

ปัจจุบันทั่วโลกให้ความสำคัญกับแนวคิด One Health หรือ "สุขภาพหนึ่งเดียว" ที่มองว่าสุขภาพของคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อม มีความเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด การป้องกันโรคในสัตว์จึงถือเป็นด่านแรกในการลดความเสี่ยงของโรคที่อาจแพร่กระจายสู่มนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นโรคพิษสุนัขบ้า โรคไข้หวัดนก โรคเลปโตสไปโรซิส (โรคฉี่หนู) รวมถึงโรคอุบัติใหม่ที่มีต้นกำเนิดจากสัตว์

นอกจากการรักษาสัตว์ป่วยแล้ว สัตวแพทย์ยังมีบทบาทในการควบคุมโรคในฟาร์มปศุสัตว์ ตรวจสอบความปลอดภัยของเนื้อสัตว์ นม และไข่ เฝ้าระวังการระบาดของโรคในสัตว์เศรษฐกิจ อนุรักษ์สัตว์ป่า สนับสนุนการวิจัยด้านวัคซีน และช่วยเหลือสัตว์ในพื้นที่ประสบภัยพิบัติ ซึ่งล้วนเป็นภารกิจที่ส่งผลต่อความมั่นคงด้านสาธารณสุขและความปลอดภัยทางอาหารของประเทศ

สำหรับประชาชน การดูแลสุขภาพสัตว์เลี้ยงอย่างถูกวิธีถือเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญในการป้องกันโรคติดต่อ เจ้าของควรพาสัตว์เลี้ยงเข้ารับการตรวจสุขภาพและฉีดวัคซีนตามกำหนด ถ่ายพยาธิและป้องกันเห็บหมัดอย่างสม่ำเสมอ รักษาความสะอาดบริเวณที่อยู่อาศัยของสัตว์ รวมถึงล้างมือทุกครั้งหลังสัมผัสสัตว์หรือมูลสัตว์ หากสัตว์มีอาการผิดปกติ เช่น ซึม เบื่ออาหาร มีไข้ หรือมีพฤติกรรมก้าวร้าวผิดปกติ ควรรีบปรึกษาสัตวแพทย์โดยเร็ว

ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขระบุว่า การป้องกันโรคตั้งแต่ต้นทางในสัตว์ เป็นหนึ่งในมาตรการที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการลดการแพร่ระบาดของโรคติดต่อ ลดการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างไม่จำเป็น และช่วยชะลอปัญหาเชื้อดื้อยาที่กำลังเป็นภัยคุกคามด้านสุขภาพทั่วโลก

เนื่องในวันสัตวแพทย์ไทย จึงไม่ใช่เพียงโอกาสในการขอบคุณสัตวแพทย์ที่ทุ่มเทดูแลชีวิตสัตว์เท่านั้น แต่ยังเป็นการตอกย้ำว่าการดูแลสุขภาพสัตว์ คือการลงทุนเพื่อสุขภาพของคน ครอบครัว และสังคม เพราะเมื่อสัตว์มีสุขภาพแข็งแรง ระบบนิเวศมีความสมดุล และประชาชนมีความรู้ในการป้องกันโรค ก็จะช่วยลดความเสี่ยงของโรคติดต่อและสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับทุกคน

Health Tips

• พาสัตว์เลี้ยงตรวจสุขภาพอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
• ฉีดวัคซีนและถ่ายพยาธิตามคำแนะนำของสัตวแพทย์
• ล้างมือทุกครั้งหลังสัมผัสสัตว์หรือมูลสัตว์
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ป่วยหรือสัตว์ป่าโดยไม่จำเป็น
• หากถูกสัตว์กัดหรือข่วน ให้ล้างแผลด้วยสบู่และน้ำสะอาดอย่างน้อย 15 นาที และรีบพบแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงและรับวัคซีนตามความเหมาะสม

ทั้งนี้สำหรับ “สุขภาพหนึ่งเดียว ของคน-สัตว์-สิ่งแวดล้อม” หรือ ระบบ one health ได้รับฉันทามติจากที่ประชุมสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2556 ให้บรรจุเป็น มติ 6.7 การสร้างความร่วมมือของทุกภาคส่วนเพื่อ “สุขภาพหนึ่งเดียว” ของคน-สัตว์-สิ่งแวดล้อม