วันที่ 29 พฤษภาคม 2569 ณ สำนักงานสาธารณสุข จ.สกลนคร สช.อ. นำโดยนายจารึก ไชยรักษ์ ผู้ช่วยเลขาธิการ คสช. และผู้อำนวยการสำนักนโยบายสาธารณะภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และดร.ปทุมทิพย์ มั่นโคกสูง แกนสมัชชาสุขภาพจังหวัดสกลนคร นางวิริยา นาคพันธ์ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสกลนคร จัดกระบวนการทบทวนเป้าหมายเพื่อทำการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ และพัฒนาเครื่องมือเพื่อเก็บข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมและปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี  โดยมีนางรัชนี คอมแพงจันทร์ รองประธานกรรมเขตสุขภาพเพื่อประชาชน เขตพื้นที่ 8 ผศ.ดร.อัจฉรา จินวงษ์ กรรมเขตสุขภาพเพื่อประชาชน เขตพื้นที่ 8 เข้าร่วมสังเกตการณ์ในครั้งนี้ด้วย

แต่ละพื้นที่ได้นำเสนอข้อมูลบริบทของชุมชนที่อาจจะนำไปสู่โรคพยาธิใบไม้ตับไว้ดังนี้ 

ตำบลเหล่าปอแดง เป็นพื้นที่ติดริมหาดหนองหาน อาชีพธุรกิจแพท่องเที่ยว หาปลา และมีตลาดนัดชุมชน มีบ่อบำบัดสิ่งปฏิกูลเอกชนที่มีมาตรฐาน 3 แห่ง ประชาชนนิยมกินอาหารสุกๆ ดิบๆ เช่น ก้อยปลา ปลาส้ม ก้อยกุ้ง

ตำบลธาตุเชิงชุม เป็นพื้นที่เขตเมือง 52 ชุมชน อยู่ติดริมหนองหาร มีการคัดกรองพยาธิใบไม้ตับในกลุ่ม อสม. พบการติดเชื้อน้อย ประชาชนมีพฤติกรรมบริโภคอาหารสุกๆ ดิบๆ  มีบ่อบำบัดสิ่งปฏิกูลไม่เพียงพอ

ตำบลดงชน มีแม่น้ำพุงไหลผ่านเชื่อมระหว่างต้นเขื่อนแม่น้ำพุงและปลายน้ำหนองหาร ลำน้ำนี้มีความอุดมสมบูรณ์ตลอดทั้งปี มีหนองน้ำเป็นหนองน้ำปิด 3 แห่ง แต่ฤดูน้ำหลากจะมีน้ำไหลเข้ามาและประสบน้ำท่วมทุกปี ประชาชนกินปลาจากลำน้ำพุง ผลจากการคัดกรองพยาธิฯ พบผู้ติดเชื้อมากกว่า ร้อยละ 70 เป้าหมายที่อยากทำคือ ข้อตกลงในชุมชนงานบุญปลอดปลาดิบ/ปลาร้าดิบ การมีบุคคลต้นแบบ 

ช่วงที่ 2 พี่เลี้ยงและชุมชนได้ร่วมกันจัดทำเครื่องมือสำรวจ พฤติกรรมและปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี โดยจะนำแบบสำรวจนี้ไปเก็บข้อมูลในชุมชนต่อไป 

แผนการดำเนินงานในระยะต่อไป คือ การลงพื้นที่เก็บข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลและแลกเปลี่ยนข้อมูลให้กับทีมวิจัยชุมชน เพื่อจัดทำข้อเสนอต่อแนวทางแก้ไขปัญหาร่วมกันต่อไป