10 พ.ค. 69 ที่โรงพยาบาลแม่สอด จังหวัดตาก นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมการดำเนินงานด้านสาธารณสุข และการจัดบริการสุขภาพสำหรับประชากรต่างชาติในพื้นที่ชายแดนจังหวัดตาก พร้อมติดตามการดำเนินงานเฝ้าระวังและควบคุมโรคติดต่อบริเวณแนวชายแดนไทย-เมียนมา

นพ.สมฤกษ์ กล่าวว่า จังหวัดตากเป็นพื้นที่ชายแดนที่มีบริบทซับซ้อน และแตกต่างจากพื้นที่อื่นของประเทศ โดยมีอำเภอติดชายแดนเมียนมาถึง 5 อำเภอ ได้แก่ อำเภอแม่สอด อำเภอแม่ระมาด อำเภอท่าสองยาง อำเภอพบพระ และอำเภออุ้มผาง รวมทั้งมีช่องทางเข้า-ออกระหว่างประเทศมากกว่า 30 ช่องทาง และบางพื้นที่ไม่มีแนวพรมแดนชัดเจน

จากบริบทดังกล่าว ส่งผลให้หน่วยบริการสาธารณสุขในพื้นที่ต้องดูแลทั้งประชากรไทย และประชากรที่ไม่ใช่สัญชาติไทยรวมมากกว่า 500,000 คน ครอบคลุมทั้งแรงงานข้ามชาติที่มีประกันสุขภาพ กลุ่มบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียน รวมถึงผู้ที่อยู่ระหว่างรอพิสูจน์สัญชาติไทย นอกจากนี้ยังมีพื้นที่พักพิงชั่วคราว 3 แห่ง รองรับผู้หนีภัยจากการสู้รบเกือบ 100,000 คน ซึ่งเป็นภารกิจสำคัญของโรงพยาบาลในพื้นที่ในการดูแลสุขภาพตามหลักมนุษยธรรม ควบคู่กับการป้องกันและควบคุมโรคติดต่อชายแดน เช่น มาลาเรีย วัณโรค และอหิวาตกโรค เพื่อป้องกันการแพร่ระบาดเข้าสู่ประเทศไทย

นพ.สมฤกษ์ กล่าวอีกว่า ปัจจุบันหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ได้ขับเคลื่อนงานตามยุทธศาสตร์สาธารณสุขชายแดนอย่างต่อเนื่อง ประกอบด้วย 4 แนวทางสำคัญ ได้แก่

1. Health Dam เพิ่มการเข้าถึงบริการสุขภาพในพื้นที่ชายแดนและชุมชนต่างด้าว ผ่านการจัดตั้งจุดบริการสุขภาพ เช่น Health Post, Malaria Post และ Health Center รวมถึงพัฒนาศักยภาพ อสต. และ พสต. ให้สามารถดูแลสุขภาพเบื้องต้นในชุมชน เพื่อลดภาระงานบุคลากรทางการแพทย์

   
   

2. Twin Village หรือหมู่บ้านคู่ขนานไทย-เมียนมา เพื่อเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคร่วมกันแบบไม่เป็นทางการ ผ่านความร่วมมือของ อสม. อสต. และ พสต. Buddy ในพื้นที่ชายแดน

   
   

3. Border Health Task Force Collaboration Network เครือข่ายความร่วมมือด้านสาธารณสุขชายแดน ระหว่างหน่วยงานภาครัฐและองค์กรอิสระ เพื่อร่วมกันสนับสนุนทรัพยากรและการช่วยเหลือด้านสุขภาพ

   
   

4. ความร่วมมือระหว่าง สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตาก กับ โรงพยาบาลเมียวดี สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ในการประสานงานดูแลสุขภาพและควบคุมโรคติดต่อข้ามแดน

นอกจากนี้ กระทรวงสาธารณสุขยังได้จัดตั้ง ศูนย์การเรียนรู้ทางการแพทย์และสาธารณสุขชายแดน จังหวัดตาก หรือ Tak Border Health Learning Center ภายในโรงพยาบาลแม่สอด เพื่อพัฒนาศักยภาพบุคลากรทางการแพทย์ในการรับมือปัญหาด้านสาธารณสุขในพื้นที่ชายแดน รวมถึงเป็นศูนย์พัฒนางานวิจัย นวัตกรรมทางการแพทย์ และศูนย์ประสานงานโรคติดต่อชายแดนไทย-เมียนมา หรือ Joint Information & Coordination Center (JICC)

สำหรับศูนย์ดังกล่าวยังเปิดการเรียนการสอนและฝึกอบรมบุคลากรทางการแพทย์ผ่านหลักสูตรด้านสาธารณสุขชายแดนรวม 7 หลักสูตร โดยตั้งแต่ปี 2567 – 2569 มีผู้ผ่านการอบรมแล้วจำนวน 1,193 คน สะท้อนการยกระดับระบบสุขภาพชายแดนเพื่อรองรับสถานการณ์ด้านสาธารณสุข ที่มีความซับซ้อนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ทั้งนี้ สํานักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) ได้ขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพ โดยเฉพาะการจัดการปัญหาสุขภาพในพื้นที่ชายแดนไทย-เมียนมา ซึ่งเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์ที่มีความเปราะบางและมีประชากรข้ามชาติเป็นจำนวนมาก

ข้อมูลและภาพจาก: สำนักสารนิเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข