วันที่ 1 พฤษภาคม 2569 สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ นำโดย นพ.สุเทพ เพชรมาก เลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ นายสมเกียรติ พิทักษ์กมลพร ผู้ช่วยเลขาธิการ  พร้อมด้วยทีมงานสำนักนโยบายสาธารณะภาคใต้ (สช.ต.) ได้ร่วมประชุมกับ เครือข่ายนักวิชาการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพภาคใต้ (HIA Consortium) นำโดย  ผศ.ดร.พงค์เทพ สุธีรวุฒิ รองอธิการบดีฝ่ายบริหารและยุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ดร.เพ็ญ สุขมาก ผู้อำนวยการสถาบันนโยบายสาธารณะ มอ. นักวิชาการอิสระ นักวิชาการชุมชน และจากสถาบันการศึกษาในพื้นที่ต่างๆทั่วภาคใต้  ณ สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (สนส.) ชั้น 14 อาคาร 1 ศูนย์ทรัพยากรการเรียนรู้ (อาคาร LRC) มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อทบทวนการขับเคลื่อนเครือข่าย HIA ภาคใต้ ที่ผ่านมา และการสนับสนุนการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพ ภาคใต้ พร้อมทั้ง ระดมความคิดเห็น ทิศทาง และยุทธศาสตร์การขับเคลื่อน เครือข่าย HIA ภาคใต้

ในช่วงต้น ดร.เพ็ญ สุขมาก ได้นำเสนอการทำงานที่ผ่านมาของทีม HIA Consortium ภาคใต้ทีมีการดำเนินการเพื่อนำเข้าสู่การแลกเปลี่ยน และให้ความเห็นร่วมกันดังนี้

• course พัฒนาและหลักสูตร HIA ที่ มอ. และ มวล. 

• พัฒนานักวิจัยในพื้นที่โดยมีเคสในพื้นที่ปฏิบัติการ 

• การสร้างองค์ความรู้ โดยมีงานวิจัยที่สามารถใช้ประโยชน์ในพื้นที่ได้ เช่น การท่องเที่ยวในชุมชนถูกผลักดันเข้าไปสู่นโยบายในระดับต่าง ๆ  และมีการทำงานในประเด็นเชิงสร้างสรรค์อื่นๆ 

• รัฐท้องถิ่น เข้ามามีส่วนร่วมในการนำ HIA ไปปฏิบัติ เช่น ศูนย์อนามัยเขต 11 และ 12 

ทั้งนี้ HIA ถูกนำใช้เป็นเครื่องมือที่สร้างสรรค์สังคมในพื้นที่ภาคใต้ เน้นการผลักดันเชิงนโยบาย และมีการติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง พยายามทำให้อยู่ในกลไกปกติของภาครัฐเพื่อนำไปสู่การเป็นกระบวนการนโยบายสาธารณะที่แท้จริง   

 ประชุมได้มีการอภิรายแลกปลี่ยนโดยมีข้อสรุปเพื่อการขับเคลื่อนเพื่อพัฒนากลไกและระบบ HIA พื้นที่ภาคใต้ที่สำคัญๆ ดังนี้

ทิศทาง 

- สื่อสารให้สังคมเข้าใจปรับให้ใช้ HIA ที่หลากหลาย ไม่เฉพาะประเด็นร้อนเท่านั้น โดยเฉพาะในระดับนโยบาย 

- ขยายภาคีที่เข้าใจ และมีบทบาทต่อการใช้ HIA เช่น อบจ. เข้าใจแผนสุขภาพ และนำ HIA ไปใช้ 

- พัฒนาและจัดทำระบบฐานข้อมูล ให้เห็นเครือข่าย HIA และมีงานใดที่ใช้กระบวนการ HIA บ้าง เพื่อสะท้อนให้สังคมรับรู้ว่า HIA สามารถช่วยพัฒนานโยบาย

- สร้างความร่วมมือกับภาคีสื่อ เพื่อสื่อสารสร้างการรับรู้ต่อกลุ่มเป้าหมายที่หลากหลาย

แนวทางวิธีการทำงาน

- HIA Consortium กำหนดทิศทาง พัฒนาศักยภาพ ทำ HIA ระดับกลุ่มจังหวัด/ ภาค 

- HIA Consortium ต้องคิดและนำเสนอวิธีการรับมือของแต่ละสถานการณ์

- HIA ระดับพื้นที่ จะมีการพัฒนาระบบพี่เลี้ยง

- กำหนดกลุ่มเป้าหมาย และสร้างความร่วมมือ เพื่อให้พัฒนาศักยภาพกลุ่มเป้าหมาย อาจารย์มหาวิทยาลัย  แกนนำ นักวิชาการด้านสุขภาพ EIA HIA อบรมพัฒนาแกนนำ นักวิชาการสาธารณสุข ที่มีพื้นฐาน เพื่อเป็นแกนนำระดับพื้นที่  (Training + ปฏิบัติการ)ผู้ปฏิบัติการในพื้นที่ เช่น นักศึกษา เด็กเยาวชน กลุ่มเฉพาะ และกลุ่มเป้าหมายสำคัญที่สามารถผลักดันเชิงนโยบายได้ เช่น อบจ.โดยปรับหลักสูตรให้เหมาะกับกลุ่มเป้าหมายและพัฒนา HIA Consortium ให้มีศักยภาพเพิ่มมากขึ้น 

ในช่วงท้าย นพ.สุเทพ เพชรมาก ยังร่วมแลกเปลี่ยน และให้ข้อเสนอแนะที่น่าสนใจว่าให้เชื่อมโยงวิชาชีพสาธารณสุขได้เข้ามามีบทบาทเป็นเครือข่ายทางวิชาการมากขึ้น เนื่องจากกำลังคนเรามีน้อย การจับมือกับสภาการสาธารณสุขชุมชน เพื่อให้เกิดการทำงานที่ครอบคลุมงาน - งบ - ระบบ - คน กลุ่มคนที่จะเข้ามาช่วยสนับสนุนเรื่องนี้จะมีบทบาทอย่างมาก และเป็นปัจจัยสำคัญในอนาคต และร่วมมือกับมหาวิทยาลัยให้เข้ามามีบทบาทเข้ามาหนุนเสริมชุมชนได้ ช่วยกันยกระดับโดยใช้ข้อมูลและองค์ความรู้