สถานีกลางสุขภาวะ (Health Station) ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) เปิดมุมมองใหม่ในการขับเคลื่อนสุขภาวะผ่านรายการ Health Station Talk EP.52 เจาะลึกบทบาทหน้าที่และความสำคัญของ “คณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ” (คสช.) ในช่วงโค้งสุดท้ายของการสรรหาผู้แทนจากองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) เข้าสู่บอร์ดนโยบายระดับชาติ โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิร่วมให้ข้อมูลและวิสัยทัศน์เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงจากระดับฐานราก

คสช. กับบทบาท “เครื่องมือเชิงนโยบาย” มิใช่ “หน่วยงานปฏิบัติ”

ในรายการซึ่งดำเนินรายการโดย คุณนพพร (นพภา) พันธุ์เพ็ง ประธานมูลนิธิสื่อสร้างสุข วิทยากรทั้งสองท่านคือ ดร.สมพันธ์ เตชะอธิก และ คุณไมตรี จงไกรจักร์ กรรมการสุขภาพแห่งชาติ ได้สร้างความเข้าใจที่ชัดเจนว่า คสช. มิใช่หน่วยงานที่ถือครองงบประมาณเพื่อนำไปลงในพื้นที่โดยตรง แต่คือ

 “กลไกสร้างส่วนร่วมในการพัฒนานโยบายสาธารณะ” ที่ทรงพลัง

ดร.สมพันธ์ เตชะอธิก ชี้ให้เห็นว่าหัวใจสำคัญอยู่ที่การนำวิสัยทัศน์และปัญหาจริงในพื้นที่มายกระดับเป็นนโยบาย “เราไม่ได้ต้องการให้ท้องถิ่นสร้างโมเดลเดียวกันทั่วประเทศ แต่เราต้องการทิศทางที่ถูกต้อง เพื่อให้งบประมาณที่ท้องถิ่นมีอยู่แล้วถูกใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด คสช. จะทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อม นำนโยบายจากพื้นที่เสนอผ่านบอร์ดสุขภาพแห่งชาติเข้าสู่ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เพื่อประกาศใช้เป็นแนวทางระดับประเทศ”

เปิดตัวเลขงบประมาณท้องถิ่น: ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ “เงิน” แต่อยู่ที่ “ทิศทาง”

ดร.สมพันธ์ ให้ข้อมูลที่น่าสนใจว่า ปัจจุบัน อบต. ทั้ง 5,294 แห่งทั่วประเทศ มีงบประมาณรวมกันหลายแสนล้านบาท (ประมาณ 29% ของงบประมาณแผ่นดิน และกำลังผลักดันสู่ 35%) นอกจากนี้ยังมีงบประมาณเฉพาะทาง เช่น กองทุนหลักประกันสุขภาพพื้นที่ (กปท.), กองทุนการดูแลระยะยาว (Long-term Care) และ กองทุนฟื้นฟูสมรรถภาพ อย่างไรก็ตาม พบว่ามีงบประมาณเหลือค้างในแต่ละปีเป็นจำนวนมหาศาล เฉพาะในเขต 7 เพียงเขตเดียวมีเงินเหลือหลักร้อยล้าน และทั้งประเทศรวมกันเป็นพันล้านบาท “งบประมาณเรามีพอ แต่ขาดทิศทางที่ถูกต้อง เราจึงต้องการนายก อบต. ที่มีวิสัยทัศน์ เข้ามาช่วยกันคิดนโยบายที่เน้นการ ‘สร้างนำซ่อม’ หรือการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคก่อนการรักษา เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายและจำนวนผู้ป่วยในโรงพยาบาล”

บทเรียนความสำเร็จ: จากเสียงชาวบ้านสู่มติ ครม. เรื่องภัยพิบัติ

คุณไมตรี จงไกรจักร์ ได้ตอกย้ำความสำเร็จในรอบ 2 ปีที่ผ่านมา ผ่านโมเดล “การจัดการภัยพิบัติโดยชุมชน” ซึ่งเกิดจากการรวบรวมปัญหาจริงจากพื้นที่ห่างไกลที่เข้าไม่ถึงงบประมาณเยียวยา นำมาพัฒนาเป็นนโยบายผ่านกลไก คสช. จนกระทั่งเมื่อช่วงปลายเดือนเมษายนที่ผ่านมา ครม. ได้มีมติเห็นชอบให้มีการพิจารณาจัดตั้ง “กองทุนภัยพิบัติ” ตามข้อเสนอของภาคประชาชน

“นี่คือรูปธรรมที่ชัดเจนว่า การเข้ามาเป็น คสช. ไม่ใช่แค่การแก้ปัญหาของตัวเอง แต่คือการใช้อำนาจตามกฎหมายผลักดันนโยบายที่เอื้อให้หน่วยงานในพื้นที่ทำงานได้ง่ายขึ้น ปลดล็อกข้อจำกัดที่ว่า ‘อยากทำแต่ไม่มีกฎหมายรองรับ’ ให้กลายเป็นสิ่งที่ทำได้จริงทั้งประเทศ” คุณไมตรีระบุ

เจาะลึกกระบวนการสรรหา: “เลือกกันเอง” คือหัวใจของความสง่างาม

ดร.สมพันธ์ อธิบายถึงขั้นตอนสำคัญตาม พ.ร.บ. สุขภาพแห่งชาติ ที่กำหนดให้ผู้สมัครซึ่งเป็น นายก อบต. ต้อง “เลือกกันเอง” เพื่อสร้างความชอบธรรม:

บทบาทโหวตเตอร์ (Voter): นายก อบต. ทั่วประเทศควรลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิ์เลือกผู้แทน เพื่อสร้างพลังและการยอมรับว่าผู้ที่ได้ตำแหน่งคือตัวแทนเสียงส่วนใหญ่จริงๆ

บทบาทผู้สมัคร: นายก อบต. ที่สนใจงานนโยบายสุขภาพ สมัครเข้ามาเพื่อแสดงวิสัยทัศน์ (ไม่เกิน 3 นาทีต่อท่าน) เป้าหมายผู้สมัครคือ 30-50 ท่าน เพื่อความหลากหลาย

สิทธิประโยชน์: ตำแหน่งนี้ไม่มีเงินเดือน มีเพียงเบี้ยประชุม แต่สิ่งที่จะได้รับกลับไปคือเครือข่ายผู้ทรงคุณวุฒิระดับประเทศ และโอกาสในการกำหนดอนาคตสุขภาพของคนทั้งตำบล

ไทม์ไลน์สำคัญและโค้งสุดท้ายการรับสมัคร

วิทยากรและผู้ดำเนินรายการย้ำเตือนว่าเหลือเวลาเพียงไม่กี่วันเท่านั้น สำหรับนายก อบต. ที่ต้องการยกระดับปัญหาในพื้นที่สู่ระดับชาติ:

ปิดรับสมัครและลงทะเบียนโหวตเตอร์: 30 เมษายน 2569 เวลา 16:00 น.

ประกาศรายชื่อผู้มีสิทธิ: 8 พฤษภาคม 2569

วันลงคะแนนเลือกกันเอง: 28 พฤษภาคม 2569  

ทิ้งท้าย: 19 ปี คสช. กับความท้าทายและการทบทวนกฎหมาย

ในตอนท้ายรายการได้หยิบยกประเด็นจากภาคีเครือข่าย (หมวดสุขสันต์) ที่เสนอว่า คสช. เดินทางมาถึงปีที่ 19 แล้ว ถึงเวลาที่ต้องทบทวน พ.ร.บ. สุขภาพแห่งชาติ ตามมาตรา 25 เพื่อให้กลไกนี้ทันสมัยและตอบโจทย์สุขภาพในอนาคต การเข้ามาของ นายก อบต. ชุดใหม่จึงเปรียบเสมือนการเติมเลือดใหม่จากฐานราก เข้าไปร่วมกำหนดอนาคตสุขภาพของประเทศไทยอย่างยั่งยืน

ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพเพื่อคนไทยทุกคน เพราะ "สุขภาพดีเริ่มต้นที่นโยบายที่ดีและท้องถิ่นที่เข้มแข็ง"

ช่องทางการสมัครและติดตามข้อมูลเพิ่มเติม:

Website: https://main.healthstation.in.th/

Facebook: สช. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ | healthstation สถานีกลางสุขภาวะ

YouTube: สช. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (รับชม Health Station Talk EP.52 ย้อนหลัง)

Spotify: Healthstation Official