"จากธรรมนูญสู่แต้มต่อสุขภาพ ปฏิบัติการปรับปัจจัยสภาพแวดล้อม สกัดโรค NCDs ในกลุ่มสงฆ์เมืองตรัง"
วันพุธที่ 1 เมษายน 2569 คณะกรรมการอำนวยการขับเคลื่อนธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์จังหวัดตรัง พระสังฆาธิการ จ.ตรัง เจ้าอาวาสหรือผู้แทน ไวยาวัจกรจากวัดนำร่อง 25 แห่ง ครอบคลุม 9 อำเภอ ผู้นำชุมชนหรือ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัด สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดตรัง องค์การบริหารส่วนจังหวัดตรัง สำนักงานส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น สมัชชาสุขภาพ จ.ตรัง ร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการ การส่งเสริมสุขภาพและควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในพระสงฆ์ ณ ศาลาประชานิมิตร วัดนิโครธาราม ต.ทับเที่ยง อ.เมือง จังหวัดตรัง ซึ่งได้รับการสนับสนุนร่วมกันจาก สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ และสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้ เป็นการขับเคลื่อนธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติ พ.ศ.2566 ไปสู่การปฏิบัติโดยใช้กรอบแนวคิดตาม 5 มาตรการหลัก NCDs Ecosystem การสานพลังสร้างสภาวแวดล้อมทางสังคมและสุขภาพเพื่อลดโรคไม่ติดต่อ เป็นกรอบในการออกแบบกิจกรรม เพื่อแก้ปัญหาปัจจัยกำหนดสุขภาพของพระสงฆ์ในจังหวัดตรังอย่างเป็นระบบ และยังเป็นการแสวงหามาตราการร่วมที่จะผลักดันเป็นกติการ่วมกันของเหล่าคณะสงฆ์ ชุมชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เน้นกระบวนการ "ระเบิดจากข้างใน" คือ ให้คนในพื้นที่ พระและทุกภาคส่วนในตรังเป็นผู้ออกแบบกิจกรรมเอง เพื่อให้สอดคล้องกับวิถีวัฒนธรรมท้องถิ่นของชาวตรัง โดยให้ความสำคัญกับเนื้อหา 5 ประเด็น ดังนี้
1. นโยบายสาธารณะ จาก "ข้อตกลง" สู่ "แผนปฏิบัติการระดับพื้นที่"
ในการประชุมจะมีการนำ (ร่าง) ธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์ จ.ตรัง มาประกอบการระดมสมองเพื่อสร้างพันธสัญญา ให้เจ้าอาวาส ผู้นำชุมชน และท้องถิ่น หารือรับรองแผนงานร่วมกัน และการเชื่อมโยงงบประมาณ ช่องทางการเขียนโครงการเพื่อขอรับการสนับสนุนจาก กองทุนสุขภาพตำบล ในพื้นที่ จ.ตรัง เพื่อให้กิจกรรมลด NCDs ในวัดมีงบประมาณรองรับอย่างต่อเนื่อง

2. การออกแบบ "วัดรอบรู้สุขภาพ" ที่เป็นการจัดการกายภาพของวัดในตรังให้เอื้อต่อการลด NCDs กำหนดกติกาการจัดและประกวด "เมนูสุขภาพ" ในงานบุญประเพณีของจังหวัด (เช่น งานชักพระ หรือการถวายภัตตาหารในวันพระ) รวมทั้งออกแบบการส่งเสริมการเคลื่อนไหวร่างกายที่เหมาะสมกับพระสงฆ์ เช่น เส้นทางเดินจงกรมหรือพื้นที่บริหารกายตามสมณสารูป

3. ชุมชนเข้มแข็งด้วยพลัง "บวร" และเครือข่ายอุปัฏฐาก จุดเน้นคือการสร้างกลไกสนับสนุนจากภายนอก เครือข่ายโยมอุปัฏฐาก มีการฝึกอบรมกลุ่มแม่บ้านหรือผู้ปรุงภัตตาหารในชุมชนรอบวัด ให้มีความรู้เรื่อง "3 ส. 2 ส." (สวดมนต์ สมาธิ สติ และลด เปรี้ยว/หวาน/มัน) และพลังเครือข่ายจังหวัดตรัง มาร่วมกันวางโรดแมปการดูแลสุขภาพพระสงฆ์ในระดับอำเภอและตำบล

4. ทักษะส่วนบุคคล การผลักดัน "พระคิลานุปัฏฐาก" รุ่นใหม่ การปฏิบัติการจะมุ่งเน้นการเพิ่มสมรรถนะให้พระสงฆ์ดูแลกันเองได้ เกิดความรอบรู้ด้านสุขภาพ ฝึกให้พระสงฆ์สามารถคัดกรองความเสี่ยง NCDs ด้วยตนเองได้ เช่น การวัดรอบเอว การใช้เครื่องวัดความดัน และการประเมินภาวะโภชนาการ เน้นหลักคิดการดูแลตนเอง (Self-care) มีทักษะการเลือกฉันภัตตาหารและการปฏิเสธอย่างสุภาพและถูกต้องตามธรรมวินัยต่ออาหารที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ

5. ปรับระบบบริการ "โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) และวัด การวางระบบประสานงานระหว่างวัดกับหน่วยบริการสาธารณสุขกำหนดแผนการลงพื้นที่ของทีมสหวิชาชีพจาก รพ.ตรัง หรือ รพ.ชุมชน เพื่อตรวจสุขภาพและติดตามผลพระสงฆ์กลุ่มเสี่ยง NCDs ถึงในวัด การจัดทำฐานข้อมูลสุขภาพพระสงฆ์ในจังหวัดตรัง เพื่อให้การส่งต่อข้อมูลระหว่างวัดและโรงพยาบาลเป็นไปอย่างรวดเร็ว

