สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมกับ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.)  และภาคีเครือข่ายจัดใหญ่งาน มหกรรมวันมะเร็งท่อน้ำดีโลก มีทั้งการตรวจปัสสาวะหาพยาธิใบไม่ตับ และคัดกรองผู้เข้าร่วมงาน หลังพบหนองคายมีคนติดเชื้อพยาธิกว่า 42 เปอร์เซ็นต์ ตั้งเป้าหนองคายโมเดล หวังคนหนองคายไม่ตายจากมะเร็งท่อน้ำดี 

เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2569 ที่โรงแรมรอยัลนาคารา อ.เมือง จ.หนองคาย ได้มีการจัดงาน “มหกรรมวันมะเร็งท่อน้ำดีโลก (World OV CCA Day) และการประกวดนวัตกรรมการสื่อสารรณรงค์ “คนอีสานรุ่นใหม่ ปลอดพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี” - ISAN ZERO OV HACKATHON โดยมีประชาชน นักเรียน นักศึกษาและบุคลากรของกระทรวงสาธารณสุขมาร่วมงานกว่า 300 คน

นพ.แหลมทอง แก้วตระกูลพงษ์ รองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดหนองคาย กล่าวว่า จังหวัดหนองคายมีความรุนแรงของโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีท่อน้ำดี เพราะพยาธิใบไม้ตับเป็นสาเหตุของมะเร็งท่อน้ำดี ซึ่งปัจจุบันในประเทศไทยมะเร็งท่อน้ำดีเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตของประชาชนประมาณ 20,000 คนต่อปี  และตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาทุกภาคส่วนต่างทุ่มเทกำลังเพื่อช่วยกันแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างต่อเนื่อง เพื่อพยายามลดอุบัติการณ์โรคมะเร็งท่อน้ำดี คือ การตรวจคัดกรองเพื่อค้นหาผู้ติดเชื้อด้วยการตรวจคัดกรองด้วยชุดตรวจปัสสาวะสำเร็จรูป OV ATK และค้นหาผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีระยะแรกด้วยการตรวจคัดกรองด้วยเครื่องอัลตร้าซาวด์  

ด้านนายกิตติศักดิ์ ธีระวัฒนา รองผู้ว่าราชการจังหวัดหนองคาย กล่าวว่า จังหวัดหนองคายเล็งเห็นถึงประโยชน์สูงสุดเพื่อการอุทิศให้แก่สังคม จึงได้ให้การสนับสนุนให้เกิดมหกรรมวันมะเร็งท่อน้ำดีโลก (World OV CCA Day) และการประกวดนวัตกรรมการสื่อสารรณรงค์ “คนอีสานรุ่นใหม่ ปลอดพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี - ISAN ZERO OV HACKATHON  ในครั้ง โดยเฉพาะเป็นที่ทราบกันดีว่าปัญหาโรคมะเร็งท่อน้ำดีอันเนื่องมาจากการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทยและประเทศในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขงรวมทั้งประเทศจีนตอนใต้ ประมาณการผู้ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับรวมกันประมาณ 40,000,000 คน โดยประเทศไทยมีประชากรที่ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับโดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือ จำนวนประมาณ 10,000,000 คน และในแต่ละปีจะมีประชากรป่วยเป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดีรายใหม่ปีละประมาณ 20,000 ราย โดยพบประมาณร้อยละ 55 เกิดขึ้นกับประชากรวัยทำงานที่เป็นหัวหน้าครอบครัวอายุระหว่าง 40 - 60 ปี ซึ่งถือเป็นโรคที่รุนแรงและก่อให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจ สังคม คุณภาพชีวิตของคนในสังคมเป็นอย่างมาก

รศ.ดร.วัชรินทร์ ลอยลม รักษาการแทนผู้อำนวยการสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี กล่าวว่า วันนี้ถือว่าเป็นวันใหญ่ของ World CCA ซึ่งปีนี้เราเลือกมาทำกิจกรรมที่ จ.หนองคาย เพื่อเป็นจังหวัดต้นแบบของการแก้ปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี แบบครบวงจรโดยอาศัยหลักการสุขภาพหนึ่งเดียว ได้แก่ การตัดวงจรชีวิตของพยาธิใบไม้ตับ (ลดการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับในคน) สร้างการรับรู้และตระหนักรู้เกี่ยวกับพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี การผลิตอาหารปลอดพยาธิใบไม้ตับ จัดระบบสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม การค้นหาและนำประชากรกลุ่มเสี่ยงโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีเข้าสู่ระบบการคัดกรอง การวินิจฉัย และการดูแลรักษา

“วันนี้เป็นวันดีที่มาร่วม Kick off หนองคายโมเดล โดยให้ทุกภาคส่วนและประชาชนมาร่วมกันแก้ปัญหานี้ให้ประสบผลสำเร็จ และมีความยั่งยืน” รศ.ดร.วัชรินทร์ กล่าว

ในขณะที่ นพ.วรัญญู สัตยวงศ์ทิพย์ รองเลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ กล่าวว่า เป้าหมายของการจัดงานในครั้งนี้เพื่อสร้างความรู้ที่ถูกต้องให้แก่ชาวอีสาน เพื่อลดการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับที่นำไปสู่มะเร็งท่อน้ำดี ซึ่งในส่วนของ สช.และคณะผู้จัดได้ตั้งคำขวัญไว้ว่า Isan Zero OV และทำให้ทุกภาคส่วนที่เข้าร่วมกิจกรรมในครั้งนี้ ได้มีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาร่วมกัน 

“ในส่วนของผู้ประกอบการร้านอาหาร ต้องคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้บริโภค เช่น นำปลาร้าสุกมาปรุงอาหาร ไม่ทำอาหารสุกๆดิบๆ โดยเฉพาะก้อยปลา ลาบปลา จึงขอฝากความหวังไว้กับพี่น้องอีสาน และทุกภาคส่วน” นพ.วรัญญู กล่าว

พร้อมเดียวกันนี้ในกิจกรรมดังกล่าว ยังมีการเสวนาหัวข้อ“อีสานยุคใหม่ แซ่บสุกเซฟชีวิต” การร่วมมือของทุกภาคส่วนในการแก้ปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี รวมถึงการจัดแสดฃนิทรรการที่เกี่ยวข้อง และการตรวจคัดกรองผู้ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ การอัลตร้าซาวด์วินิจฉัยมะเร็งท่อน้ำดีในเบื้องต้น 

ก่อนที่จะเข้าสู่กิจกรรมเวิร์กช็อปในโครงการประกวดนวัตกรรมการสื่อสารรณรงค์ “คนอีสานรุ่นใหม่ ปลอดพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี - ISAN ZERO OV MEDIA HACKATHON" โดยมีทีมผลิตสื่อฯ ผ่านเข้ารอบทั้งหมด 20 ทีม จาก 4 ประเภทสื่อฯ เพื่อคัดเลือกเหลือ 10 ทีม รับทุนเพื่อนำไปผลิตสื่อสำหรับการรณรงค์ต่อไป

สำหรับจังหวัดหนองคาย มุ่งพัฒนาระบบสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับการป้องกัน คัดกรอง วินิจฉัย และรักษาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างครบวงจร รวมไปถึงการสร้างความตระหนักรู้ให้กับประชาชน การพัฒนาระบบบ่อบำบัดสิ่งปฏิกูลและการดำเนินงานในส่วนของอาหารปลอดภัย อันหวังผลนำไปสู่การตัดวงจรชีวิตพยาธิใบไม้ตับ อันเนื่องมาจากฐานข้อมูลผู้ป่วยมะเร็งของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติปี 2566 พบอุบัติการณ์โรคมะเร็งท่อน้ำดีและมีผู้ป่วยรายใหม่มากที่สุดอยู่ในเขตสุขภาพที่ 8 ประกอบกับจังหวัดหนองคายพบอุบัติการณ์การติดพยาธิใบไม้ตับที่สูงเป็นอันดับต้นๆของเขตสุขภาพ  จึงเป็นที่มาของการขับเคลื่อนในภาพรวมของจังหวัด